Welk gevoel zou je krijgen als een onbekende continu om je heen hangt en aantekeningen maakt over waar je bent, met wie je praat, wat je zegt en wat je doet? En hoe zouden je gedachten en ideeën zich vormen als diezelfde persoon continu een beperkte verzameling aan verzinsels op je los zou laten en die vermengt met allerlei reclameboodschappen en ongevraagde aanprijzingen? Wat zou je ervan vinden als diegene zich daarvoor door wazige clubjes met doelstellingen die je niet deelt, kritiekloos en rijkelijk laat belonen? Zou je het een probleem vinden dat die clubjes hierdoor onterecht en onevenredig veel macht over van alles en nog wat zouden krijgen?
Lijkt je dit aanlokkelijk gezelschap? Zou je je er fijn bij voelen? Zouden de gevolgen je niet zoveel uitmaken? Lees dan niet verder en maak onbezorgd gebruik van alle geneugten op je smartphone, tablet of computer.
Lijkt je dit afschrikwekkend en apocalyptisch? Dan begrijp je wellicht het gevoel dat me elke dag bekruipt wanneer ik gebruikmaak van allerlei handige digitale hulpmiddelen. Dan begrijp je wellicht waarom ik er moeite voor doe om dat gevoel te beteugelen. Dan begrijp je wellicht waarom ik al jaren Google niet meer als zoekmachine gebruik, waarom ik webbrowsers kies die actief tracking tegengaan, waarom ik mijn eigen encryptiesleutels beheer, waarom ik geen account heb op Facebook en Instagram en waarom ik niet meedoe aan TikTok of Clubhouse.
Toch gebruik ik nog steeds WhatsApp. En bij elk appje voel ik gewetensnood. Waarom ben ik daar in 2014, 2016, 2018 of 2019 niet al mee gestopt? Alsof de opeenstapelende Facebookschandalen al niet genoeg argumenten leverden. Het antwoord is net zo simpel als ruggengraatloos: iedereen in mijn omgeving gebruikt WhatsApp en zonder lijk ik niet mee te kunnen doen aan de normale dagelijkse communicatie.
Maar is die communicatie eigenlijk wel normaal? Als je weet hoe dieren behandeld worden, koop je dan nog vlees en zuivel? Als je weet dat er duizenden mensen doodgaan bij het bouwen van voetbalstadions, kijk je dan nog onbevangen naar een potje voetbal? Als je weet dat er veel fijnstof vrijkomt met allerlei nare gezondheidsaandoeningen tot gevolg, trap je dan nog stoer je SUV-gaspedaal diep in? Als je weet dat je door het simpelweg regelmatig gebruiken van een app een systeem in het zadel houdt dat enorm veel kwaad aanricht, blijf je dat dan doen?
Achter ‘niet weten’ kan in 2021 niemand zich meer verschuilen en voor niemand geldt ‘niet weten’ meer als excuus. Alle feiten, alle oorzaken en alle gevolgen zijn bekend. Keuzes hebben consequenties die je niet kunt ontkennen. Ook al zijn ze je onwelgevallig. Ook al komen ze je even niet uit. Ook al kost het heel weinig moeite om net te doen alsof ze er niet zijn. In het negeren van onwelgevallige consequenties zijn we met ons allen erg goed geworden. Voor echte verandering is het nodig dat we voelen dat sommige keuzes die we maken direct een negatieve invloed op anderen hebben. En dat we ons realiseren dat we die negatieve invloed kunnen voorkomen door radicaal voor iets anders te kiezen - hoe onbetekenend we ons ook voelen in het grotere geheel.
Daarom stop ik nu met WhatsApp.
Zie ook Random Argument Links